Werkgelegenheid, onderwijs en arbeidsmarkt

De thema’s werkgelegenheid, onderwijs en arbeidsmarkt zijn van belang voor het creëren van economische en maatschappelijke waarde. Het aanbod van gekwalificeerd personeel is enerzijds een belangrijke vestigingsvoorwaarde voor bedrijven in de haven en draagt op die manier bij aan de economische waarde. Anderzijds dragen werk en welvaart bij aan de maatschappelijke waarde van de haven en het draagvlak ervoor.

In 2016 (meest recente cijfers) bood de Rotterdamse haven direct werk aan 102.130 mensen. Daarnaast werkten nog eens 93.842 mensen indirect in de haven (bron: Havenmonitor 2016, uitgebracht in oktober 2017).

Veranderende arbeidsmarkt

Om de doelstellingen uit de Ondernemingsstrategie 2016-2020 te kunnen realiseren, is het van belang dat er voldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar is en dat de arbeidsverhoudingen in de Rotterdamse haven stabiel zijn. Ontwikkelingen als energietransitie, digitalisering en robotisering hebben invloed op de werkgelegenheid, de arbeidsmarkt en de eisen die werkgevers stellen op het gebied van opleidingsniveau, vaardigheden, flexibiliteit en duurzame inzetbaarheid. Bedrijven binnen het Rotterdamse haven- en industriecomplex zien een belangrijke rol weggelegd voor het Havenbedrijf Rotterdam als het gaat om beschikbaarheid van relevant personeel en aansluiting van onderwijs op veranderende vereisten in het bedrijfsleven. Om te kunnen reageren op een snel veranderende arbeidsmarkt is visie nodig. Een visie die we vormen op basis van informatie die we ook in 2017 verzamelden.

De verwachtingen voor de arbeidsmarkt voor de korte en middellange termijn zijn positief. Door de groeiende werkgelegenheid, de toenemende arbeidsmobiliteit en de grote flexibiliteit van de arbeidsmarkt ontstaan er de komende jaren een groot aantal baanopeningen, op alle beroepsniveaus. Niet gestandaardiseerd werk neemt toe ten koste van gestandaardiseerd werk. De energietransitie leidt tot de vestiging van een ander type bedrijven en nieuwe activiteiten bij bestaande bedrijven. Dit betekent ook dat er nieuwe typen havenberoepen ontstaan, waarvoor andere vaardigheden nodig zijn.

Aandachtspunt voor de arbeidsmarkt is de structurele scheefgroei tussen vraag en aanbod van personeel. Vooral de beschikbaarheid van hoger opgeleid personeel (hbo en wo) en lager geschoold (mbo) technisch personeel vormt in de nabije toekomst een knelpunt. Investering in de relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven blijft daarom onverminderd belangrijk.

Onderwijs gericht op de arbeidsmarkt

De afgelopen jaren werkten we nauw samen met onder meer bedrijven en onderwijsinstellingen aan toekomstbestendig en aantrekkelijk technisch en havengerelateerd onderwijs. Voorbeelden hiervan zijn het Centre of Expertise op de RDM en de verschillende Centra voor Innovatief Vakmanschap op het gebied van Maritiem, Logistiek en Maintenance & Procestechniek. Voor de opleidingen in transport, scheepvaart en logistiek is het Scheepvaart- en Transport College (STC) de belangrijkste aanbieder. Daar gaat in 2018 ook de Haven Havo van start. We zijn ook nauw betrokken bij het Techniek College Rotterdam. Deze samenwerkingsschool van onderwijsinstellingen Albeda en Zadkine wil toonaangevend en innovatief technisch en technologisch onderwijs aanbieden in de regio Rotterdam-Rijnmond door samen te werken met het bedrijfsleven.

Bovenstaande inspanningen leveren resultaat op. Het Rotterdamse haven- en industriecomplex doet het goed op het gebied van de arbeidsmarkt en onderwijs. De omvang van de relevante arbeidsmarkt en het ruime aanbod aan logistiek- en havengerelateerd onderwijs, zorgen ervoor dat Rotterdam goed scoort in een internationale benchmark van Buck Consultants International. Kanttekening daarbij is dat het Rotterdamse haven- en industriecomplex zich nog meer zou mogen profileren als top vestigingsplaats op het gebied van talent en arbeidsmarkt.

Training Plant RDM
De training Plant RDM is een voorbeeld van een gezamenlijke investering in opleidings- en onderwijsinfrastructuur. In Deltalinqs-verband legden de industrie, gemeente Rotterdam, Havenbedrijf Rotterdam en het Techniek College Rotterdam in 2016 het fysieke fundament voor een Training Plant. Hier trainen we sinds september 2017 leerlingen, huidige werknemers en mensen uit een uitkeringssituatie (zij-instromers) via levensechte simulaties.

Belangstelling voor een baan in de haven
Om ook in de toekomst voldoende relevant geschoold en talentvol personeel op te kunnen leiden, is versterking van het imago van de haven/sector richting onderwijs en starters op de arbeidsmarkt nodig. We zetten ons daarom in om jongeren en zij-instromers te interesseren voor een baan in de haven. Dit doen we onder andere door het Educatief Informatie Centrum (EIC) financieel te ondersteunen. Hier maken basisschoolleerlingen, middelbare scholieren en studenten kennis met de haven. We zijn ook partner van Project Startbaan 4. Dit initiatief van Rotterdam The Hague Airport en de Politie Eenheid Rotterdam heeft tot doel jongeren die niet over een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt beschikken een kans te geven om een certificaat te behalen.

Consistente strategische arbeidsmarktagenda

We constateren dat de inspanning van de verschillende Havenvisiepartners op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt efficiënter en effectiever kan. Nauwere afstemming van het onderwijscurriculum op wensen vanuit het bedrijfsleven is essentieel voor het laten floreren van het Rotterdamse haven- en industriecomplex. Onze klanten zien hierin een duidelijke rol weggelegd voor het Havenbedrijf Rotterdam. Samen met de gemeente Rotterdam en brancheorganisatie Deltalinqs werken we daarom toe naar een consistente strategische arbeidsmarktagenda. De uitdaging voor de regio is om te kunnen anticiperen op de toekomst, mee te veranderen, of nog beter: om voorop te lopen en de verandering te leiden met innovatieve bedrijven, overheden en onderwijsinstellingen. Gezamenlijk investeren in het huidige human capital is nodig om deze verandering mogelijk te maken.