Veiligheid

Veiligheid is voor ons een topprioriteit. De haven van Rotterdam biedt direct en indirect werk aan 195.972 (bron: Havenmonitor) mensen en bevindt zich in een regio waar veel mensen wonen. Veiligheid in de haven voor werknemers en omwonenden is een basisvoorwaarde voor het functioneren en het mogen exploiteren van de Rotterdamse haven. Wij hebben hierin een belangrijke verantwoordelijkheid als bevoegd gezag voor de nautische veiligheid. Andere partijen, zoals DCMR, Inspectie SZW, Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) en de Zeehavenpolitie zijn het bevoegd gezag voor andere veiligheidsdomeinen. Hiertoe behoren bijvoorbeeld externe veiligheid, arbeidsveiligheid, verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Met deze partijen werken wij samen om de veiligheid in de haven te waarborgen.

Wij streven naar een integraal veilige haven, met name zonder 'major incidents'. Mocht er door bijvoorbeeld weersomstandigheden, achterstallig onderhoud, onveilig werken of andere oorzaken een groot incident in de haven plaatsvinden, dan heeft dat een grote impact op de veiligheid, bereikbaarheid en het imago van de Rotterdamse haven.

Onze verantwoordelijkheid voor veiligheid

Veiligheid kent voor het Havenbedrijf Rotterdam veel verschillende domeinen. Voor een aantal onderwerpen zijn we juridisch verantwoordelijk: nautische veiligheid en de veiligheid van onze medewerkers. Daarnaast houden wij toezicht op de naleving van de Havenbeveiligingswet, dit is een gemeentelijke taak en neergelegd bij de Havenmeester.

Nautische veiligheid

In de statutaire doelen van het Havenbedrijf Rotterdam staat dat we als organisatie verantwoordelijk zijn voor de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorgdragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid, evenals het optreden als bevoegde havenautoriteit in het Rotterdamse havengebied.

De omgeving waarin we opereren, verandert:

  • Verbeteringen in het werkproces (Plan Do Check Act cyclus), waardoor betere en integrale registratie van scheepsongevallen plaatsvindt, zorgt voor meer inzicht.
  • Toenemende drukte op het water en schaalvergroting in de scheepvaart.
  • De Safety Evaluation Board is een onafhankelijk adviesorgaan binnen DHMR en volgt de trends in nautische veiligheid.
  • Professionaliseren Risk Management (nautische veiligheid) met meer nadruk op transparantie, het betrekken van stakeholders en interactiviteit.
  • De technologische ontwikkelingen die uiteindelijk uit zouden kunnen monden in autonoom varen, zullen ons langs diverse stadia van automatiseren leiden die zowel aan de wal als aan boord tot grote veranderingen zullen leiden en van invloed zullen zijn op de nautische veiligheid en de manier waarop we die waarborgen.

Binnen het Havenbedrijf Rotterdam is de nautische veiligheid belegd bij de Divisie Havenmeester (DHMR) onder leiding van de (Rijks)Havenmeester. Door het veilig en efficiënt afhandelen en begeleiden van de scheepvaart spant DHMR zich in voor een veilige en optimaal bereikbare haven. De Divisie Havenmeester handhaaft de nautische orde, onder andere door het uitvoeren van patrouilles met vaartuigen en verkeersbegeleiding vanuit de verkeerscentrales. De (Rijks)Havenmeester begeleidt de scheepvaart op afstand door middel van monitoren, informeren, adviseren en indien nodig instrueren. Daarnaast zorgen de multifunctionele patrouillevaartuigen voor een vlotte en veilige begeleiding van het scheepvaartverkeer ter plekke. De (Rijks)Havenmeester is ook havenmeester van Schiedam, Vlaardingen, Dordrecht, Papendrecht en Zwijndrecht.

De veiligheid van het scheepvaartverkeer rapporteren we aan de hand van de Nautische Safety Index (NSI). Dit is een rapportcijfer waarbij we de ernst van ongevallen meewegen in afbreukpunten. In 2017 kwam de NSI met 7,95 boven de doelstelling van 7,0 uit.

In 2017 vonden er geen zeer ernstige scheepsongevallen plaats. Een scheepsongeval beschouwen we als zeer ernstig als er één of meer van de volgende factoren van toepassing zijn: dodelijke of zwaargewonde slachtoffer(s), grote milieuschade of als een schip verloren gaat. In 2017 was er één ernstig scheepsongeval, een binnenvaartschip voer over een krib en brak hierbij zijn roerwerk af, waardoor het schip stuurloos was en niet op eigen kracht verder kon varen. 2017 telde in totaal 129 scheepsongevallen (voornamelijk aanvaringen met infrastructuur zoals kades). Verder waren er 186 voorvallen. Dit zijn ongewenste gebeurtenissen die geen scheepsongeval tot gevolg hadden, zoals het loswaaien van duwbakken, gebroken trossen, black-outs van schepen en near miss situaties.

Transport- en milieuveiligheid

Inspecteurs van de Divisie Havenmeester controleren of schepen de scheepvaartregels op het gebied van milieu en veiligheid naleven. De mate waarin een geïnspecteerd schip voldoet aan de wet- en regelgeving, bepaalt de hoogte van de Safety & Environmental Index (SEI). Voldoet een schip aan de getoetste normen, dan scoort deze een 10 op een schaal van 0 tot 10. Zijn er onvolkomenheden, dan vindt aftrek plaats aan de hand van de aard van de onvolkomenheid. Dit levert het rapportcijfer van het betreffende schip op. De gemiddelde score van alle geïnspecteerde schepen is de SEI. In 2017 is de definitie en de wijze van berekening aangepast. In lijn hiermee is de doelstelling herijkt en gesteld op 7,5. In 2017 bereikten we een resultaat van 7,99. De 2016 score is eveneens herijkt op basis van de nieuwe methodologie en aangepast van 9,35 naar 8,01.

Waterveiligheid

Het Havenbedrijf Rotterdam zet zich in voor het behoud van een waterveilige haven, nu en in de toekomst. Wijzigingen in het klimaat brengt zeespiegelstijging met zich mee, waardoor overstromingsrisico's ook voor relatief hoog gelegen havengebieden toenemen. Ook wijzigingen in aard en omvang van bedrijven in het haven- en industrieel complex kunnen de overstromingsrisico's beïnvloeden. In het derde kwartaal van 2017 heeft de pilot waterveiligheid Botlek een vervolg gekregen. Samen met gevestigde bedrijven en overheden onderzoeken we het Waal-Eemhavengebied op waterveiligheidsrisico’s. Het doel hiervan is om bij gebruikers van het gebied bewustwording en het gevoel van eigen verantwoordelijkheid te vergroten. Rekening houdend met klimaatscenario’s ontwikkelen we samen een adaptatiestrategie om met overstromingsrisico’s om te gaan, met mogelijk te nemen maatregelen.

Veiligheid van onze medewerkers

Onze medewerkers zijn ons kapitaal. Wij vinden het van belang dat zij gezond en veilig kunnen werken. Als werkgever heeft het Havenbedrijf Rotterdam de wettelijke verplichting om te voldoen aan de Arbeidsomstandighedenwet. In 2017 telden we 550 dagen verzuim als gevolg van aan arbeid gerelateerde ongevallen van onze medewerkers.

Naleving beveiligingsvoorschriften

Als Port Security Officer is de Havenmeester ook verantwoordelijk voor de naleving van de beveiligingsvoorschriften voor terminals, zoals vastgelegd in de Havenbeveiligingswet. De Divisie Havenmeester zorgt voor certificering volgens de International Ship and Port facility Security code (ISPS) en ziet toe op de naleving hiervan. In 2017 voerden we 219 inspecties uit.

Veiligheid in de keten

Wij dragen geen juridische verantwoordelijkheid voor niet-nautische veiligheidsdomeinen, zoals milieuveiligheid, grensbewaking en bestrijding van criminaliteit. Toch werken wij op deze domeinen wel nauw samen met de verschillende veiligheidspartners aan een veilige haven. Op het land vormen de Milieudienst Rijnmond (DCMR) en de Veiligheidsregio Rotterdam Rijnmond (VRR) het bevoegd gezag voor respectievelijk de bewaking van de milieukwaliteit en voor rampenbestrijding, crisisbeheersing, risicobeheersing, brandweerzorg, ambulancezorg en geneeskundige hulpverlening. Zij stellen in opdracht van gemeentes en de provincie Zuid-Holland veiligheidskaders op en zien toe op de naleving ervan. Het toezicht op de naleving van de Arbowet is in handen van de Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het werk van de Zeehavenpolitie richt zich onder meer op nautisch toezicht, milieuhandhaving, bestrijding van criminaliteit, grensbewaking en het afhandelen van incidenten op het water. De Douane is verantwoordelijk voor het toezicht op de in-, uit- en doorvoer van goederen. Wij voeren met alle instanties structureel overleg om de aspecten van vergunningsverlening, toezicht en handhaving te bespreken.

Meld Misdaad Anoniem ‘Veilige haven’

Drugssmokkel en daaraan gerelateerde criminaliteit vormen een probleem in de Rotterdamse haven. De Douane is in dit geval het bevoegde gezag. Toch vinden we dit onderwerp zo belangrijk dat we aan de aanpak van dit probleem willen bijdragen. In februari 2016 lanceerden we samen met het Openbaar Ministerie, de Zeehavenpolitie, Douane, Deltalinqs, de gemeente Rotterdam en Meld Misdaad Anoniem de campagne ‘Veilige haven’. De campagne heeft tot doel om meer meldingen over criminaliteit in de haven te krijgen van havenwerkers en vrachtautochauffeurs. Onze inspanningen zijn er op gericht om hen alerter te maken op signalen van criminele activiteiten. Dit leverde het afgelopen jaar 30 anonieme meldingen op. In 2016 waren dit er 33.